Gaskamers te Sobibór gevonden

Door: Jacobine Melis

Sobibór was een van de vernietigingskampen in Polen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Op dit moment vinden er opgravingen plaats om een beter beeld te krijgen van de omvang van het kamp en het tastbaar te maken voor volgende generaties. Na acht jaar zijn de fundamenten van een rechthoekig gebouw van 13×20 m aangetroffen, waarbinnen in ieder geval vier gaskamers (waarschijnlijk omvat het nog niet opgegraven gedeelte tevens vier gaskamers).

Opgraving
Op de plaats waar het kamp heeft gestaan bevindt zich een bos. Bovengronds is alles afgebroken, maar in de bodem liggen nog vele sporen verborgen. Het kamp is snel na de opstand (zie onder Sobibór) vernietigd en er zijn maar erg weinig overlevenden, veel over het kamp is dan ook nog onbekend. Men wist alleen de locatie van de graven en het perron. Het doel van het onderzoek is dan ook om te achterhalen hoe het kamp eruit zag, wat de Joden doormaakten en om hoeveel mensen het zou zijn gegaan.
De opgravingen zijn nu acht jaar bezig, in een project om Sobibór zichtbaarder te maken; tastbaarder voor volgende generaties. Vier jaar geleden werd al vermoed waar de restanten van de gaskamers zouden zijn, maar omdat dat juist de locatie was waar het monument stond, duurde het nog vier jaar voor men toestemming had het monument te verplaatsen en een opgraving te verrichten. Op woensdag 17 september 2014 werd hier de exacte locatie gevonden van de gaskamers. Verrassend was het dat de fundamenten van de gaskamers nog intact waren. Onder de asfaltweg werden rijen bakstenen gevonden, van vier bakstenen diep. Ze vormde een groot rechthoekig gebouw van 13×20 meter met twee aparte gedeeltes. In het rechter gedeelte werden vier gaskamers aangetroffen. Het linker gedeelte moet nog onderzocht worden, maar men verwacht dat hier ook vier gaskamers aan te treffen. Dit gedeelte zal wel aangetast zijn bij de bouw van het monument in de 70’er jaren.

Achter het gebouw lag een ruimte waar de benzinemotoren hebben gestaan die de gassen in de kamers bliezen. Aan de oostzijde lag de barak van de Sonderkommando. Aan de westzijde zijn veel persoonlijke bezittingen aangetroffen, hier zijn waarschijnlijk de lijken van hun laatste bezittingen ontdaan. Voorwerpen die hier zijn aangetroffen zijn onder andere gouden tanden, sieraden, brillen en kunstgebitten.
Nadat de opgravingen klaar zijn zal er een groot landschappelijk monument komen met een museum waar de opgegraven voorwerpen een plek vinden.

Sobibór
In Sobibór zijn, onder de codenaam Aktion Reinhard, tijdens de Tweede Wereldoorlog vele Joden, Roma en niet-Joodse Polen zijn vermoord. De mensen kwamen uit heel Europa met treinen aan en werden bijna gelijk na aankomst vermoord in de gaskamers. Het is niet duidelijk hoeveel mensen in Sobibór omgekomen zijn, maar het aantal zou tussen de 170.000 en een kwart miljoen liggen; waaronder bijna 35.000 Nederlandse joden die vanuit kamp Westerbork waren gedeporteerd.
Het kamp sloot op 14-10-1943, na de succesvolle ontsnapping van vele gevangenen. De opstand werd geleid Leon Feldhendler en Alexander Petsjerski, leden van de Sonderkommando (een groep gevangenen die moesten helpen met het vernietigingsproces in de kampen). Verschillende Duitse officieren en bewakers van het kamp zijn tijdens de opstand gedood. Circa 300 gevangenen wisten het kamp te ontvluchtten. Velen van hen zijn echter door de Duitsers gepakt en vermoord; ook velen vonden de dood in sloten en het mijnenveld dat om het kamp lag. Er zijn maar 52 mannen en vrouwen die Sobibór overleefden.
Na de opstand werd het kamp gesloten en door de Duitsers met de grond gelijk gemaakt. Over de resten van de gaskamers werd een asfaltweg gelegd en er zijn zelfs verhalen dat de Duitsers groenten verbouwden boven de resten.

De Nederlandse archeoloog, Ivar Schute, heeft meegewerkt aan de opgravingen in Sobibór. Hij hield zich bezig met de vondstverwerking. In een interview met NPO radio 1 van 21 september vertelt hij over de opgraving. Zeker een tip om dit te luisteren! Klik hier om naar het interview te gaan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s