Versierde mossel 500.000 jaar oud

Door: Jacobine Melis

In het depot van het Leidse museum Naturalis, is een mossel gevonden die de theorieën rond het ontstaan van abstract denken geheel op zijn kop gooit. Eerder werd gedacht dat het vervaardigen van tekeningen en het daarbij behorende abstract kunnen denken een eigenschap is van de moderne mens (Homo sapiens). Maar de mossel met inkrassingen bewijst dat zij gemaakt is door een voorganger van de moderne mens, de Homo erectus.

Krassen op de mossel
Op de mossel, gevonden door Eugene Dubois in de 19e eeuw aan de oever van de Solo-rivier op Java, zijn kleine inkrassingen gemaakt. Het zijn krassen die zorgvuldig geplaatst zijn, maar die  geen bepaald  figuur uitbeelden. Ze zijn gemaakt door met een scherp voorwerp in de schelp te krassen, hiervoor was veel kracht  nodig. Op dit moment vallen de krassen niet meer op, maar destijds was de mossel donker zwartbruin van kleur en het patroon stak daar felwit van af.
Aan de hand van de zandkorrels en resten vulkaanas in de schelp kon de mossel gedateerd worden op circa een half miljoen jaar geleden (tussen de 640.000-400.000 jaar geleden). Dit maakt het voorwerp tot verreweg het oudst gevonden bewijs van prehistorische ‘kunst’. Eerder dateerden de vroegst ontdekte voorwerpen met inscripties op 75.000 jaar geleden (bijvoorbeeld een stuk rood oker met hekjespatroon uit Zuid-Afrika).
Samen met deze mossel zijn er door paleontoloog Eugene Dubois nog eens 165 prehistorische schelpen meegenomen naar Nederland. Bijzonder aan het gehele complex is dat alle mosselen gaatjes hadden op dezelfde locatie. Waarschijnlijk gebruikten de vroege mensen scherpe voorwerpen om de slotband (de spier die de mossel dicht houdt) te beschadigen zodat de schelp makkelijk open te maken was.

Schedel van de Homo Erectus. Bron: Wikipedia
Schedel van de Homo Erectus. Bron: Wikipedia

Homo erectus
De krassen zijn gemaakt door de Homo erectus (Latijn voor rechtstaande man). Hij leefde tussen 1.900.000-400.000 jaar geleden. Het is de eerste mensachtige die Afrika verliet en zich verspreidde naar Europa en Azië. Op dit moment heerst de theorie dat de mensachtigen van de Homo erectus die in Afrika bleven, zijn geëvolueerd naar de Homo ergaster(1.800.000-1.300.000). Deze Homo ergaster had enkele uiterlijke verschillen met de Homo erectus en verspreidde zich eveneens buiten Afrika, vooral in Europa. Hierdoor leefden beide mensachtigen een lange periode naast elkaar in andere delen van de wereld. De huidige mens, Homo sapiens, is waarschijnlijk een directe afstammeling van de Homo ergaster. Neanderthalers (Homo neanderthalensis) zijn mogelijk direct geëvolueerd van de Homo erectus. 

Bron: de Volkskrant, 4-12-2014

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s