Uniek in Noordwest-Europa: grafveld van de trechterbekercultuur in Dalfsen

Door: Jacobine Melis

Trechterbeker. Bron: wikipedia
Trechterbeker.
Bron: wikipedia

Archeologen hebben in Dalfsen een enorm grafveld gevonden van de bouwers van de hunebedden: het trechterbekervolk dat zich in het noorden van Nederland, ten noorden van de Donau en Zuid-Scandinavië vestigde tussen 4350-2700 voor Christus. De vondst is uniek: het is het enige bekende trechterbekergrafveld in Nederland en het grootste van Noordwest-Europa. “Het is een vondst die je misschien eens in de 50 jaar aantreft en die onze kijk op deze periode blijvend zal veranderen,” zegt prof. dr. Daan Raemaekers van het Groninger Instituut voor Archeologie.

De vondsten zijn gedaan waar de nieuwe wijk Oosterdalfsen wordt gebouwd. Dit gebied bestaat uit een reeks zandruggen langs de Vecht. De zandruggen liggen hoger in het landschap en vormden daarom een aantrekkelijke vestigingsplaats voor het trechterbekervolk. Zo hebben ze minder last van hoog water en een betere verdedigbare positie.

Tijdens de opgraving zijn 120 vlakgraven gevonden. De grafkuilen zijn te herkennen als eivormige verkleuringen, waarbinnen soms nog een lijksilhouet, het vergane skelet van een mens, te herkennen valt. Enkele prehistorische mensen zijn begraven in een rechthoekige, houten kist. Om sommige graven werd een cirkel paalsporen gevonden, bewijs dat enkele graven zijn gemarkeerd met een hoge palenkrans. Zo’n apart graf is mogelijk een teken van een hogere status. Waar de elite in Drenthe waarschijnlijk in hunebedden werd begraven, ontbreken die grafmonumenten in Overijssel. Simpelweg omdat er geen grote stenen in de buurt lagen om ze mee te bouwen.

De meeste graven waren gevuld met bijgiften van trechterbekers (om de doden van voedsel te voorzien), stenen bijlen, barnstenen kralenkettingen en vuurstenen pijlpunten en messen. De aardewerken bekers kunnen aan de hand van de vorm en versiering gedateerd worden tussen 2900-2750 voor Christus, een relatief korte periode. Archeologen vermoeden daarom dat het grafveld tot een kleine gemeenschap behoorde.

Een tweede unieke vondst in Dalfsen is de plattegrond van een trechterbekerhuis. Het is de eerste zekere huisplattegrond van dit prehistorische volk. Het betreft een rechthoekige boerderij met een puntdak en vlechtwanden waar leem op gesmeerd werd.

Andere archeologische sporen behoren tot een 5000 jaar oude weg en een aarden monument. Hiervan is de functie nog onbekend, maar zeker is dat het in die tijd een opvallende structuur moet zijn geweest.
De gevonden artefacten zullen veel nieuwe inzichten geven over dit onbekende volk: over hun nederzetting, leefwijze, grafrituelen en dergelijke. De menselijke resten worden onderzocht om eventuele familiale relaties te achterhalen en hoe deze verband houden met de rijkdom van de graven.

Eeuwenlang vormden hunebedden de focus in het onderzoek naar de prehistorie in Nederland. De stenen grafkamers zouden zijn gebouwd door reuzen, beweerde ‘vader van de Drentse geschiedschrijver’ Johan Picardt in de zeventiende eeuw. De monumenten werden al in een vroeg stadium leeggegraven. De vondsten waaronder de karakteristieke trechterbekers, voorraadpotten met een wijd naar buiten lopende rand, belandden in musea.

Lange tijd waren de hunebedden het enige goed onderzochte kenmerk van de trechterbekercultuur. Ze geven een inkijkje in de prehistorische wereld, maar dit is wel een beperkte blik. Het trechterbekervolk begroef niet al zijn doden in de hunebedden, mogelijk alleen de elite. Anderen werden, soms in een kist, begraven in een vlakgraf of in een grafheuvel. Daarnaast moeten ze ook in de buurt van de hunebedden gewoond hebben.

Het prehistorische volk leek ongrijpbaar. Er zijn locaties bekend in Drenthe waar het vol ligt met trechterbekerscherven, maar opgravingen leiden tot weinig duidelijke sporen in de grond. Nederzettingen zijn onbekend. Waar de prehistorische mensen leefden? Archeologen wisten het niet. Tot nu.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s