Alle berichten door archeonieuws

Kunst van de Neanderthalers

Door: Jacobine Melis

Diep in een grot op Gibraltar zijn gravures gevonden, insnijdingen in een rots als een raster, ofwel een hashtag #. Volgens de onderzoekers in Gibraltar zijn ze ouder dan 39.000 jaar geleden en gemaakt door de Neanderthaler (Homo neanderthalensis, leefde 230.000-30.000 jaar geleden in Europa en West-Azië). Hierdoor zijn de gravures de oudste kunst in Europa en het eerste bewijs van kunst door Neanderthalers. Maar niet iedereen is het daarmee eens.

Onderzoek
Het onderzoek op Gibraltar is begonnen aan het einde van de jaren ’80, in een grot (Gorham’s cave) die uitkijkt over de Middellandse Zee. In juli 2013 verplaatste het onderzoek zich via een nauwe doorgang naar een ruimte waarbinnen de grond een gedeelte sterk verhoogd was. Op de verhoging waren krassen gemaakt van een paar millimeter diep over een gebied van 20×20 cm.

De onderzoekers uit Gibraltar zijn ervan overtuigd dat de kunst door Neanderthalers gemaakt is, omdat de laag die erop lag, door Neanderthalers gebruikte werktuigen bevatte – waardoor de gravures nog ouder moeten zijn. Toch kan er niet met zekerheid gezegd worden dat de gravures tot de Neanderthalers behoren, het kan namelijk ook zijn dat de gravures gemaakt zijn door de moderne mens (Homo sapiens), waarna ze zijn overdekt door de laag met werktuigen.

Kunst?
Dat het niet zo maar krasjes zijn heeft het Gibraltarees team tevens onderzocht. Met de stenen werktuigen moet er vele malen op dezelfde plek gekrast worden om zulke diepe krassen te maken. De tekeningen zijn dus zeer bewust gemaakt. Maar wat het doel van de krassen is, blijft onbekend. Is het kunst en heeft het dus verder geen functie? Is het een kaart?
Andere vondsten tonen dat Neanderthalers wel bezig waren met symboliek, zo maakten ze gebruik van oker en kralen van schelpen. Waarschijnlijk dat deze krassen dan ook bij dit soort symboliek horen.

Een uitgebreid artikel incl. filmpje is op de website van Nature te lezen.

44e Reuvensdagen 2014; 20-21 november

Reuvens
Caspar Reuvens, hoogleraar in de archeologie en eerste directeur van het Rijksmuseum van Oudheden, te Leiden.

Door: Jacobine Melis

Het jaarlijks congres over de Nederlandse archeologie vindt dit jaar plaats in de Koninklijke Schouwburg te Den Haag. In de twee dagen van het congres worden er verschillende lezingen gehouden en excursies georganiseerd (naar de Scheveningse Atlantikwall; door het centrum van Den Haag; en langs de Haagse nieuwbouw waar archeologie op geheel eigen wijze is ingepast). Bovendien kan men langs de verschillende bedrijven en instellingen lopen op de informatiemarkt, meedoen met de Archeologiequiz en los gaan tijdens de Reuvensnacht.

Programma

Donderdag 

  • De Reuvensdagen openen ook dit jaar weer met de Reuvenslezing. De lezing wordt gehouden door Dr. Joris D. Kila, “Archeologie in de Vuurlinie“.
  • Van 11:30 tot 17:00 zijn er drie tijdvakken waarbinnen lezingen worden gehouden. Per tijdvak is er de keuze uit verschillende lezingen of workshops. Ook kan er worden gekozen om aan een van de excursies deel te nemen. (Details: klik hier voor het programma)
  • Na de reeks lezingen volgt een borrel.
  • ’s Avonds wordt de Reuvensnacht gehouden

 Vrijdag

  • De vrijdag wordt geopend met de winnende SOJA-lezing van Nienke Lameris. Ook worden de W.A. van Es-prijs en de archeologieprijs uitgereikt .
  • Tussen 10:45-14:45 volgen twee tijdvakken waarbinnen opnieuw gekozen kan worden welke lezingen of excursies te volgen. (Details: klik hier voor het programma)
  • 15:15-16:15, er kunnen vragen gesteld worden over de ingezonden ‘topvondsten’.
  • Ter afsluiting, opnieuw een borrel